Peter de Haan

Van Marum Lezingenreeks 2002 nr 4

Hoe kun je als museum van een universitair bedrijf en als wetenschapsmuseum bijdragen aan publiekscommunicatie over wetenschap en techniek? De invalshoek van het Universiteitsmuseum Utrecht is de nieuwsgierigheid: de basishouding van elke wetenschapper. Het museum doet dit door ‘science-in-the-making’ te laten zien, dus wetenschap als proces. Daarmee wordt de bezoeker ook een onderzoeker. De collecties, de basis van elk museum, worden daarbij nadrukkelijk ingezet.

Met het Jeugdlab boekt het Universiteitsmuseum veel succes bij de jongere doelgroep (10-14 jaar). In de nieuwe vaste opstelling in de benedenzalen (gepland in 2004) zal het museum dit concept ook voor de ‘grote mensen’ gaan toepassen.

De deelnemers aan deze laatste Van Marumlezing werden geheel conform de huisstijl als Jeugdlabbezoekers aan het werk gezet. Fons Cornelisse van de Domstad Pabo, die bij de opzet van het lab nauw betrokken is, gaf ook tekst en uitleg.

Peter de Haan studeerde Economie in Rotterdam en Geschiedenis in Utrecht. Na een kortstondige carrière als docent Economie werkte hij in verschillende staffuncties bij de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Daarna was hij secretaris van het College van Bestuur van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In 1998 werd hij directeur van het Utrechts Universiteitsmuseum. Ook heeft hij verschillende neven- en bestuursfuncties in de culturele sector: bij CREA (de culturele organisatie van de UvA), de Maurits Binger Filmwerkplaats, het Festival/Huis aan de Werf, het Grafisch Atelier Utrecht en de Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam. Hij is ook adviseur en commissielid bij de Amsterdamse Kunstraad, de Mondriaan Stichting en de Stimuleringscommissie Beeldende Kunst Utrecht.

Jos van den Broek

Van Marum Lezingenreeks 2002 nr 3

Communicatoren kunnen bij de overdracht van visuele informatie uit verschillende gereedschappen putten. Te denken valt aan kleur, tint, vorm, grootte en dimensies in ruimte en tijd. Het juiste gebruik van deze gereedschappen is essentieel bij (publieks) communicatie waarbij de veiligheid van de ontvanger in het geding is. Hoe gebruiken vormgevers van visuele uitingen zoals verkeersborden en handleidingen de beschikbare middelen en inzichten in visuele publiekscommunicatie.

Jos van den Broek studeerde Biochemie aan de Universiteit van Leiden, promoveerde in Farmacologie en herschreef daarna zijn proefschrift om het toegankelijk te maken voor een breed publiek. Na zijn promotie volgde hij een cursus wetenschapsjournalistiek in Delft. Hij was onder andere zes jaar lang eindredacteur van Chemisch Magazine en vijf jaar hoofdredacteur van BIOnieuws (NIBI). Daarnaast deed hij freelance werk voor universiteiten, overheid, bedrijfsleven en Trouw. Van 1989 tot en met 1990 had hij een fellowship in de wetenschapsjournalistiek bij het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Sinds 1999 is hij hoofdredacteur van Natuur & Techniek wetenschapsmagazine. Hij geeft ook geregeld colleges over visualiseren. Het bijzondere aan zijn werk is dat hij schrijven combineert met illustreren en vormgeven.

Bob Cramwinckel

Van Marum Lezingenreeks 2002 nr 2

Vroeger was communicatie over eten en drinken productgebonden. Nu is deze meer gericht op de betekenis die de gebruiker aan een product geeft. De sleutelvraag is hierbij: hoe kun je dit uit de verpakking laten blijken? Subjectief wil zeggen dat individuele of groepsgebonden opvattingen de werkelijkheid vormen. Ieder mens geeft vanuit zijn opvattingen zijn eigen betekenis aan eten en drinken. Dat wordt het smaakoordeel. Inspelen op opvattingen en het geven van betekenissen vormen de route naar succes in communicatie over smaak. Betekenissen zijn niet universeel maar mens of groep gebonden. Ze zijn onder andere afhankelijk van de tijdsgeest. Het is zaak om de juiste brug te slaan tussen product en gebruiker. Daarvoor is doelgroeponderzoek noodzakelijk. Bij het onderzoek worden de voor het product relevante normen en waarden geïnventariseerd. Op basis hiervan kan communicatie opgezet worden die aansluit bij zowel de behoeften van de producent als consument.

Bob Cramwinckel studeerde Levensmiddelenchemie aan de Landbouwuniversiteit te Wageningen en promoveerde daarna op een voedingsfysiologisch onderwerp. Na zijn studie coördineerde hij in Nijmegen een project dat onderwijslesmateriaal over gezondheid ontwikkelde voor het basisonderwijs. Daarna leidde hij de afdeling Sensorisch onderzoek op het RIKILT-DLO te Wageningen. In 1991 richtte hij het Centrum voor Smaakonderzoek (CSO) in Wageningen op: een zelfstandig bureau dat onderzoek doet in opdracht van het bedrijfsleven.

Download de publicatie.

Johan Havenaar

Van Marum Lezingenreeks 2002 nr 1

Bij het voorbereiden van publiekscommunicatie over grote rampen of terroristische acties is het belangrijk bewust te zijn van de effecten van rampen op mensen en de gevolgen van communicatie daarover. Deze zijn afhankelijk van de psychosociale en culturele dynamiek binnen een gemeenschap. Dit is vooral gebleken bij studies naar rampen waarbij grote groepen mensen bloot zijn gesteld aan gevaarlijke stoffen, zoals chemische, nucleaire of biologische wapens. Hierbij is gebleken dat dit soort gebeurtenissen aanzienlijke psychologische gevolgen kunnen hebben. Het gaat vooral om allerlei psychosomatische verschijnselen bij de slachtoffers, die op hun beurt weer samenhangen met de beeldvorming over de ramp (bijv. hoe bedreigd mensen zich voelen) en daarmee met de informatieverstrekking overde te verwachten korte en lange termijn gevolgen. Experts, media en overheid nemen hierbij een belangrijke positie in.

Johan Havenaar werkt als psychiater en hoofd van de opleiding Psychiatrie bij Altrecht Geestelijke Gezondheidszorg te Utrecht en heeft een parttime functie aan de Divisie Hersenen van het Universitair Medisch Centrum van de Universiteit Utrecht. Hij is nauw betrokken bij het reorganisatie- en informatiseringsproces van de Geestelijke Gezondheidszorginstellingen in de regio Utrecht. Zijn specialismen zijn psychiatrische epidemiologie, posttraumatische stress stoornissen en schizofrenie. De laatste jaren gaat veel van zijn aandacht uit naar psychiatrische epidemiologie en GGZ ontwikkeling in de voormalige Sovjet-Unie, en dan vooral naar de consequenties van de ramp in Tsjernobyl voor de gezondheid.

De communicatie tussen de deskundige en de leek over risico-onderwerpen

Jan Gutteling

Van Marum Lezingenreeks 2001 nr 4

Dr. Jan Gutteling is universitair hoofddocent aan het Twente Instituut voor Communicatie Research (TwICoR) en de opleiding Toegepaste Communicatiewetenschap van de Universiteit Twente. Hij is tevens coördinator van de afstudeerrichting Strategische Communicatie en het bijvak Psychologie. Risicoperceptie en risicocommunicatie bij grootschalige toepassingen van technologie en biotechnologie hebben zijn speciale aandacht. Sinds 1990 publiceerde Gutteling veertig wetenschappelijke artikelen en boeken, waaronder Exploring Risk Communication en Crisiscommunicatie: Een kwestie van vertrouwen.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing door Jan Gutteling van 28 november 2001.

Maria van der Hoeven

Van Marum Lezingenreeks 2001 nr 3

Maria van der Hoeven is Tweede Kamerlid voor het CDA. De geboren Limburgse - gemeente Meerssen, onder de rook van Maastricht - werd na een loopbaan als docente, directeur van het Centrum Administratieve Vakopleidingen voor Volwassenen. Later, van 1987 tot 1991, gaf ze leiding aan het Technologiecentrum Limburg. Als bestuurder is Van der Hoeven met name actief in de technische sector en het onderwijs. Zij is onder meer lid van de Raad van Toezicht van de PABO Hogeschool Domstad Utrecht, bestuurslid van de Technische Hogeschool Rijswijk, bestuurslid Opera Zuid en toneelgezelschap Het Vervolg in Maastricht. Tweede Kamerlid is ze sinds 1994. Van der Hoeven was tot oktober 2001 voorzitter van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, en sinds 1998 ondervoorzitter van de Tweede Kamer, vicevoorzitter Benelux parlement en vice voorzitter CDA fractie. Woordvoerster is ze onder meer op het gebied van Binnenlandse zaken technologie en wetenschap, de onderwijsraad van de Europese Unie en ruimtevaart.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing door Maria van der Hoeven uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 13 september 2001.

Lea Witmondt

Van Marum Lezingenreeks 2001 nr 2

Theater is hét communicatiemiddel bij uitstek dat de kloof kan dichten tussen wetenschap en publiek; het maakt gebruik van emotionele prikkels en kan wetenschap in zijn maatschappelijke context plaatsen. Toch aarzelen wetenschaps- en techniekcommunicatoren soms. Wetenschap is immers een serieuze aangelegenheid, die je niet moet laten overschaduwen door de vorm. Bovendien is een Science Theater productie vrij kostbaar en wat levert het uiteindelijk op?

Lea Witmondt, zakelijk directeur van Pandemonia Science Theater, heeft in de afgelopen jaren ervaren dat zowel wetenschappers als publiek aanvankelijk aarzelend, maar later enthousiast tegenover Science Theater staan. Samen met schrijver/regisseur Tony Maples, artistiek directeur van Pandemonia Science Theater, heeft ze het fenomeen Science Theater in Nederland een eigen gezicht en bestaansrecht gegeven. Witmondt zet in deze Van Marumlezing uiteen welke verschijningsvormen het Science Theater kent. Vervolgens gaat ze in op de vermeende voor- en nadelen van een video- versus een theaterproductie. Tot slot schetst Lea Witmondt twee ontwikkelingen waarin het Science Theater een belangrijke rol zou kunnen spelen. Enerzijds groeit de behoefte aan communicatie over wetenschap en techniek bij het publiek nog steeds en anderzijds wordt de noodzaak tot goed communicerende wetenschappers en hoogleraren groter.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing door Lea Witmondt uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 7 juni 2001.

Lucie Bruens

Van Marum Lezingenreeks 2001 nr 1

Jongeren zijn concreet, ongehinderd en vaak impulsief in hun gedrag. Dat lijkt moeilijk te rijmen met de wetenschap en techniek, die abstract en gereglementeerd is en dikwijls star en besloten overkomt. Hoe krijg je jongeren nu betrokken bij wetenschap en techniek?

Lucie Bruens was 10 jaar betrokken bij de Kunstbende: dé wedstrijd in kunst en cultuur voor iedereen van 13 tot 19 jaar. De Kunstbende lukte het ‘de onaanvaardbare kloof’ tussen jongeren en cultuur te overbruggen. Hierdoor werd de organisatie ook gevraagd om andere projecten te organiseren. Een voorbeeld hiervan was het project van de grond af! dat ter gelegenheid van 150 jaar grondwet opgezet werd. Bruens is er van overtuigd dat praktisch ieder onderwerp te communiceren is, dus ook wetenschap en techniek. In deze Van Marumlezing deelt zij haar ervaringen en noemt zij een aantal succesfactoren voor jongerencommunicatie. Ze besluit haar lezing met een aantal inspirerende ideeën over het opzetten van projecten over wetenschap en techniek én met de oproep om vooral naar de jongeren zelf te luisteren, en met datgene wat je hoort daadwerkelijk iets te doen.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van Lucie Bruens uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 12 april 2001.

Paul Rutten

Van Marum Lezingenreeks 2000 nr 4

Snel en efficiënt kennis vergaren, dat is één van de mogelijkheden die Internet biedt. Kennisinstellingen zoals universiteiten krijgen deze relatief nieuwe manier van verspreiding en exploitatie van kennis in de schoot geworpen. Hoe ga je hier mee om? En wat betekent dat voor de wetenschaps- en techniekcommunicatie als deze meer gebruik maakt van internet?

Paul Rutten is hoofd van de afdeling Informatie en Communicatie van TNO Strategie, Technologie en Beleid en Bijzonder Hoogleraar Culturele Industrie aan de faculteit Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Vanuit zijn achtergrond in de onderzoekspraktijk naar de impact van internet op verschillende processen in de samenleving, deelt hij in deze Van Marumlezing zijn visie op wat Internet nu eigenlijk te bieden heeft voor de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Hij geeft hiervoor een aantal concrete aanbevelingen en laat zien welke mogelijkheden internet alleen al voor de universiteit zou kunnen bieden. Volgens Rutten zullen de kennisinstellingen in de nabije toekomst een belangrijke rol spelen in het orkestreren van de beschikbare kennis op het web en daar ook op afgerekend worden.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van Paul Rutten uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 14 december 2000.

Robert Marijnissen

Van Marum Lezingenreeks 2000 nr 3

De laatste tijd lijkt het de trend te zijn om allerlei producten te overgieten met een sausje van entertainment. Met als resultaat een gretige afname onder een groot publiek. Niet voor niks wordt er gesuggereerd dat 'entertainment' de belangrijkste factor zal gaan vormen in de nieuwe economie. Edutainment, infotainment, shoppingtainment zijn een aantal termen die aangeven dat ieder een eigen manier zoekt om entertainment toe te voegen en niet zelden met hoge verwachtingen. Is entertainment hèt tovermiddel waarmee er meer mensen naar sciencecentra, musea e.d. zullen worden getrokken? En zou dit dan het middel kunnen zijn om wetenschap onder de aandacht van een breder publiek te brengen?

Volgens Robert Marijnissen, cultureel marketeer en adviseur bij Kolpron Consultants, kan wetenschap voldoende entertainment bieden. Hij laat in zijn lezing aan de hand van enkele voorbeelden zien op welke manieren entertainment een effectief instrument kan zijn. Met het voorbeeld over Autostadt wordt duidelijk dat entertainment enkel een toevoegende waarde heeft wanneer de inhoud van het concept goed is. Entertainment moet beginnen met inhoud en wetenschap heeft een boel inhoud. Dus, wie gaat de uitdaging aan om een succesvol ' Sciencestad' neer te zetten?

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van Robert Marijnissen uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 14 september 2000.

Hans Laroes

Van Marum Lezingenreeks 2000 nr 2

De wetenschapscommunicatie zoekt wegen om via de massamedia het grote publiek te bereiken. De journalistiek hecht bijzonder veel waarde aan onpartijdigheid en onafhankelijke berichtgeving. Zij wil wetenschap in geen geval opgedrongen krijgen. Toch kunnen de journalistiek en de wetenschapscommunicatie iets aan elkaar hebben. Hans Laroes, plaatsvervangend hoofdredacteur van het NOS-Journaal, geeft zijn visie over hoe de wetenschap beter kan omgaan met het massamedium televisie, maar ook wat nieuwstelevisie voor de wetenschap kan betekenen. Nieuwsredacties krijgen dagelijks grote aantalen berichten binnen en maken daaruit keuzes voor de onderwerpen van hun programma’s. Laroes maakt duidelijk welke keuzes het Journaal maakt en welke selectiecriteria het hanteert.

Hans Laroes (Middelburg, 1955) begon zijn carrière bij de NOS in 1988 als presentator voor de redactie Den Haag. In 1992 verruilde hij Den Haag voor Hilversum; eerst als redactiechef, later als plaatsvervangend hoofdredacteur van het Journaal.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van Hans Laroes uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 15 juni 2000.

Willem Dijkhuis

Van Marum Lezingenreeks 2000 nr 1

Bij het bereiken van het grote publiek in de wetenschaps- en techniekcommunicatie, doemt telkens de tweedeling tussen geesteswetenschappen (alfa en gamma) en natuurwetenschappen (bèta) op. Voor het publiek is wetenschaps- en techniekcommunicatie synoniem met bètawetenschappen. Die worden vrijwel direct met moeilijk en saai geassocieerd, waardoor het vergroten van interesse een hele opgave is. Onderwerpen uit de alfa- en gammawetenschappen genieten daarentegen wél grote belangstelling. Vreemd genoeg hebben deze tot op heden nauwelijks een zichtbare rol gespeeld in de wetenschapscommunicatie.

Willem Dijkhuis (Haaksbergen, 1942), criticus en filosoof, licht in zijn verhaal toe hoe de schijnbare tweedeling in wetenschappen cultureel bepaald is. Vanuit historisch perspectief laat Dijkhuis zien welke vooronderstellingen ten grondslag liggen aan deze culturele scheiding in de natuur- en geesteswetenschappen. Wetenschapscommunicatoren zijn zich dat niet bewust. Succesvolle(re) wetenschaps- en techniekcommunicatie kent haar eigen voorgeschiedenis en doet een beroep op het vaardig vertellen van verhalen, waardoor elke vorm van wetenschap boeiend en toegankelijk kan zijn. Dijkhuis verzorgt momenteel voor Het Financieele Dagblad de tweewekelijkse rubriek ‘Het Nieuwe Alfabet’ over centrale begrippen in de Europese cultuur.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschaps- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschaps- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een verhaal geschreven door Willem Dijkhuis, naar aanleiding van zijn lezing met de gelijknamige titel die hij heeft uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 16 maart 2000.

Niels Helsloot

Van Marum Lezingenreeks 1999 nr 5

De huidige wetenschap is te veel bezig met zoeken naar de ene waarheid en is op dit punt eenzijdig. Haar rationaliseringen houden niet alleen een verarming in maar ook een vervreemding van de bevolking, zo stelt dr. Niels Helsloot. De wetenschap- en techniekcommunicatie zet zich in om de kloof te dichten tussen het publiek en de wetenschap. Dit doet zij echter wel vanuit de filosofische grondhouding van de huidige wetenschapsbeoefening, die eenheid, eenduidigheid en ernst als voorwaarden voor waarheid cultiveert. Zou een andere grondhouding, waarin meerdere waarheden naast elkaar kunnen bestaan en waarin je leert lachen om de beperkingen van je eigen wetenschappelijke gezichtsveld, de wetenschap- en techniekcommunicatie in de toekomst succesvoller kunnen maken? Deze vraag vormt het uitgangspunt voor de Van Marum Special van 1999, een lezing vanuit een andere invalshoek dan gebruikelijk. Dr. Niels Helsloot is filosoof en taalkundige en promoveerde 10 september 1999 aan de Erasmus Universiteit op een onderzoek naar de wetenschapskritiek van Friedrich Nietzsche met de titel ‘Vrolijke wetenschap, Nietzsche als vriend’. Vanuit deze kritiek neemt hij de wetenschap- en techniekcommunicatie in beschouwing en komt tot wenken voor de praktijk van alledag, waarin we meer zouden kunnen lachen om onszelf.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschap- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschap- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van dr. Niels Helsloot uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 4 november 1999.

André Klukhuhn

Van Marum Lezingenreeks 1999 nr 4

Elke universiteit heeft een bureau Studium Generale, conform de wet op het hoger onderwijs 1960. In de opleiding van wetenschappers is naast de ontwikkeling van vakinhoudelijke kennis en expertise, een brede academische vorming van belang. Het Studium Generale draagt hier aan bij en is zodoende van belang uit oogpunt van het toekomstig maatschappelijk functioneren van de aankomende wetenschappers. Daarnaast biedt het de universiteit de mogelijkheid om rechtstreeks te communiceren met een breed publiek. Twee redenen waarom het Studium Generale een plaats inneemt binnen de wetenschap en techniekcommunicatie. Op dit moment heeft het Studium Generale over belangstelling van de burgers niet te klagen, in tegenstelling tot die van studenten en universitaire medewerkers.

Geprikkeld door deze situatie laat André Klukhuhn, directeur van bureau Studium Generale van de Universiteit Utrecht zien dat de verhouding tussen die twee soorten belangstellenden in de geschiedenis van het Studium Generale sterk in beweging is geweest. Vanuit de kennis uit het verleden trekt hij de lijn door naar de 21ste eeuw en gaat hij in op de vraag hoe de taken van het Studium Generale in de toekomst succesvol kunnen worden ingevuld en studenten weer meer kunnen worden betrokken.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschap- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschap- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van André Klukhuhn uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 16 december 1999.

Ben van Gool

Van Marum Lezingenreek 1999 nr 3

Nederlanders ondernemen steeds meer dagtochten per jaar, volgens de tellingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De dagrecreatie is een snel groeiende markt die veel publiek trekt, en veelal een breed publiek. In Nederland is er een groeiend aantal science centra actief bezig met wetenschap en techniekcommunicatie. Deze centra richten zich óók op een breed publiek. Voor publieksgerichte communicatie over wetenschap en techniek lijkt er -vanuit het perspectief van de dagrecreatie- nog een wereld te winnen. Gerichte aandacht voor succesfactoren uit de dagrecreatie kan van nut zijn voor het toekomstig succes van deze science centra in Nederland. Ben van Gool, voormalig directeur van Noordwijk Space Expo heeft ervaring in de museale sector èn een eigen adviespraktijk op het gebied van dagrecreatie. Vanuit deze positie plaatst hij de science centra in het perspectief van de dagrecreatie en laat hij zien waar de kansen en risico’s voor de science centra liggen. Daarbij maakt hij gebruik van het voorbeeld dat The Exploratorium in San Francisco geeft en komt hij tot praktische adviezen voor de science centra in Nederland.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschap- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschap- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van Ben van Gool uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 16 september 1999.

Arie van Heeringen

Van Marum Lezingenreeks 1999 nr 2

Wetenschap en techniek gaan iedereen aan, vanwege de invloed ervan op onze cultuur en onze economie. Het is daarom van belang dat mensen zich een mening kunnen vormen over beleidskwesties rond wetenschap en techniek. Veel mensen herkennen dit belang, maar zijn onvoldoende in staat deze issues te volgen en zich een mening te vormen. Volgens onderzoek van de OECD (1997) is slechts 2 op de 10 burgers in OECD landen hiertoe goed in staat. Deze situatie geldt ook voor Nederland, ondanks langdurige overheidsinspanningen. Wat betekent deze situatie voor het wetenschaps- en technologiebeleid van de Nederlandse overheid? En welke lering is hier uit te trekken als het gaat om de communicatie over wetenschap en techniek richting het brede publiek voor de toekomst? Uitgedaagd door deze probleemstelling stelt Arie van Heeringen, secretaris/directeur van de Adviesraad voor het Wetenschap en Technologiebeleid (AWT) een wedervraag. Is het niet zo dat de crux van de non-communicatie tussen het wetenschap en technologiesysteem en het publiek in de domheid van het systeem zit en niet bij het publiek? Aan de hand van een aantal voorbeelden laat hij zien dat opportunisme en verstarring een goede communicatie in de weg staan. Arie van Heeringen pleit daarom voor een open dialoog, waarin de wisselwerking tussen publiek en systeem en het stellen van vragen bevorderd worden.

Wim G. van der Weiden

Van Marum Lezingenreeks 1999 nr 1

De laatste vijfentwintig jaar hebben veel musea ingrijpende ontwikkelingen doorgemaakt. Enkele voorbeelden zijn het inzetten van structurele educatie, de opvatting van de museumbezoeker als klant en het publieksgericht werken. Ook Naturalis heeft deze ontwikkeling ondergaan, na maar liefst 175 jaar. Hoe kan een naar binnen gekeerd, wetenschappelijk bolwerk als het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in ongeveer tien jaar een museum worden dat in de eerste negen maanden van zijn bestaan al 270.000 bezoekers trok en de Prins Bernhard Fonds Museumprijs won vanwege ‘de kwaliteit van de overdracht van wetenschappelijke kennis op een breed publiek?’

Drs. Wim G. van der Weiden, directeur van Naturalis, schetst een beeld van de veranderingen die Naturalis heeft ondergaan en de succesfactoren die daar een rol bij hebben gespeeld. Hij kijkt bovendien naar de trends in de gehele museumwereld en gaat in op de vraag hoe de musea – en Naturalis – succesvol kunnen zijn in de toekomst.

Elk boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een inspirerende lezing van een prominente spreker uit de praktijk van de wetenschap- en techniekcommunicatie. Vakgenoten uit de wetenschap- en techniekcommunicatie worden aan de hand van een toekomstgericht verhaal mét leerpunten uit de praktijk, uitgenodigd tot reflectie. Dit boekje uit de Van Marum Lezingenreeks biedt een integrale weergave van de lezing van drs. Wim G. van der Weiden uitgesproken tijdens de bijeenkomst van de Van Marum Sociëteit van 25 maart 1999.